ریشه کبر

کبر یا علف مار (نام علمی: Capparis spinosa) از راسته میخک سانان (Caryophyllales)، تیره کبریان (Capparaceae)، سرده کبرها (Capparis) است.

کبر گیاهی بوته مانند است و دارای شاخه های چوبی دراز و برگ های کوچک و باریک به بلندی ۱۲-۴ میلیمتر است. این گیاه ریشه بسیار سخت و بلند با پوست کلفت دارد.

کبر بومی مناطق گرم و نیمه‌ خشک خاورمیانه،ایران،شمال آفریقا،مدیترانه و جنوب اروپا است.در ایران،این گیاه به‌ صورت خودرو در استان‌ های فارس، سیستان، کرمان،

هرمزگان و خراسان جنوبی رشد می‌ کند.

ریشه آن از دل خاک‌ های سخت بیرون کشیده می‌شود و پس از خشک شدن مصرف دارویی دارد.

میوه این گیاه کروی شکل (اندازه کبر متغیر است. کبر می تواند اندازه یک دانه فلفل سیاه تا اندازه یک زیتون سبز کوچک باشد)، بدون تار و به رنگ سبز با خطوط موازی سبز و

یا زرد کمرنگ است و درون میوه آن قرمز و پر از دانه های کوچک و لزج است. میوه آن،خیار کبر نامیده می شود. میوه و گل این گیاه را بیشتر به صورت ترشی مصرف می کنند.

طبیعت ریشه آن گرم و خشک و طبیعت میوه آن گرم و تر است.

خواص مهم کبر:

ریشه کبر یکی از چهار عنصر موجود در ترکیب مشهور چهار اصول (چهار ریشه) است که عبارتند از ریشه کرفس،ریشه کبر،ریشه کاسنی،ریشه رازیانه که در اقسام

بیماری های بلغمی و سوداوی کاربرد دارد.

ریشه کبر جهت بهبود فلج و برخی از بیماری های سیستم عصبی (صرع، ام اس، سکته مغزی) که ناشی از افزایش سردی و یا رطوبات است بسیار نافع است.
افرادی که ترشحات لزج سینه دارند، به منظور تحلیل بردن و خارج کردن آن از بدن می توانند ریشه کبر را با گیاهان دارویی معطر مانند اسطوخودوس، سنبل الطیب، اذخر و عسل مخلوط نموده و استفاده کنند.
از آنجایی که ریشه کبر از بین برنده بلغم است، بیماری های ناشی از افزایش بلغم بدن را بهبود می بخشد. به همین علت در تسکین و درمان دردهای مفصلی و سیاتیک و نقرس که ناشی از افزایش بلغم در بدن است (چه بصورت خوراکی و چه ضماد آن) به کار می رود.
به دلیل اینکه موجب افزایش ترشح ادرار و حیض می شود لذا زنان جوان برای باز شدن قاعدگی می توانند از آن استفاده کنند.
تقویت کننده نیروی جنسی می باشد.
استفاده از ریشه کبر در افرادی که دارای کبد چرب هستند مفید می باشد.

طریقه مصرف ریشه کبر:

مصرف خوراکی باید در دوز محدود و با احتیاط باشد، چون اثرات قوی دارد:

جوشانده ریشه خشک‌ شده کبر: ½ قاشق مرباخوری در یک لیوان آب، ۱۰ دقیقه جوشانده و صاف شود – روزی یک‌ بار
پودر ریشه همراه با عسل یا سرکه انگبین: برای پاکسازی کبد و طحال
ضماد موضعی از جوشانده یا پودر مخلوط با روغن زیتون: روی مفاصل دردناک یا ورم‌ ها
در ترکیب با داروهای گیاهی تقویت‌ کننده کبد

چه افرادی بهتر است استفاده کنند و چه کسانی نه؟

مفید برای:

افرادی با ورم طحال یا کبد چرب
مبتلایان به سنگ کلیه، نفخ و یبوست سرد
کسانی با درد مفاصل سرد یا رماتیسم مزمن
افراد با مشکلات بلغم و سودا (ورم‌ های سفت و مزمن)

ممنوع یا با احتیاط برای:

زنان باردار و شیرده
کودکان زیر ۷ سال
افراد با مزاج بسیار گرم و خشک (ممکن است باعث تشنگی و ضعف شود)
بیماران دارای زخم معده یا کولیت شدید

نکات نگهداری و افزایش ماندگاری ریشه کبر:

ریشه خشک‌ شده را در محیط خشک، تاریک و خنک نگهداری کنید
در ظرف شیشه‌ ای یا کیسه پارچه‌ ای، دور از رطوبت
ماندگاری: تا ۱۲ ماه
از خرد کردن بیش از اندازه پرهیز کنید (پودر ریشه زودتر خواص خود را از دست می‌ دهد)

پیشنهاد استفاده یا ترکیب با گیاهان دیگر:

برای اثر بهتر و کاهش گرمی شدید، می‌توان ریشه کبر را با گیاهان زیر مصرف کرد:

عسل طبیعی یا سرکه انگبین: برای اصلاح طبع و جذب بهتر
افسنطین یا شاه‌ تره: برای پاکسازی کبد
سعد کوفی یا بذر خرفه: برای کنترل خشکی
گل‌ گاو زبان یا بنفشه: برای تعادل گرمی
زنیان یا زیره: برای تقویت گوارش در کنار کبر

توجه:

مصرف ریشه کبر به میزان زیاد مضر است و مصلح آن سکنجبین است. همچنین برای مثانه مضر است و مصلح آن انیسون و اسطوخودوس می باشد.

هر گاه برای کلیه بعضی از مصرف کنندگان مضر باشد مصلح آن خولنجان و عسل خواهد بود.