بذر شوکران

شوکران گیاهی بسیار سمی و خطرناک است که در طب سنتی و باستانی کاربردهایی داشته، اما مصرف آن بسیار محدود،با احتیاط شدید و فقط تحت نظارت پزشک متخصص

امکان‌ پذیر است. نام علمی آن Conium maculatum است و تمامی بخش‌ های این گیاه از جمله بذر شوکران دارای سم قوی به نام کونئین هستند.

گیاه شوکران که به نام های دیگر حفوظه،شیکران،سیکران،دورس تفتی،بیخ کوهی یا تفتی،باریقون،قونیون،جقوطه،شوکران آتنی یا سقراط هم معروف است از خانواده چتری ها

می باشد. این گیاه علفی و دوساله با ارتفاعی یک متر در مناطق شمال و جنوب ایران و در سایر مناطق مانند فارس و خراسان مى روید.

برگ های این گیاه شبیه به برگ جعفری بوده و دندانه دار است که اگر آن را بین انگشتان بمالید بوی آن بیش تر می شود،ساقه آن به شکل استوانه اى توخالی و قوى است که

زیر چتر گل ها لکه هاى ارغوانى بنفش به چشم می خورد.

گل هاى آن به رنگ سفید بوده و به صورت چتر در رأس ساقه گل دهنده پدیدار مى شوند و معمولا در تیر و مرداد ماه سال دوم ظاهر مى گردند و علی رغم ظاهری زیبا و جذاب

دارای سمی کشنده است و عصاره برگ و ساقه آن جنون آور می باشد.میوه این گیاه گرد و کوچک می باشد و بوی آن ضعیف و مزه اش اندک است و از نظر ظاهری به شکل

رازیانه می باشد.

خواص درمانی بذر شوکران (فقط در دوزهای بسیار دقیق و کنترل‌ شده):

در كتب طب سنتی حكماى ایران چنین آمده است که شوکران از نظر طبیعت خیلی سرد و خیلی خشک است. از نظر خواص، خیلی مخدر و مسکن است و از نظر دارویى بیشتر استعمال خارجى دارد. در استعمال خارجی به عنوان ضد درد موضعی، در موارد خارش شدید در اطراف مقعد، بواسیر و زخم های مقعد مورد استفاده قرار می گیرد. دانشمندان سنتی از این گیاه به عنوان مخدر و مسکن استفاده نموده و مقدار مصرف 375 میلی گرم و مقدار کشنده آن 6/3 گرم می باشد. براى استعمال داخلى، با مقدار خیلی کم و خیلی با احتیاط تجویز مى شود.

در پزشکی سنتی و مدرن (به‌ صورت دارویی بسیار دقیق‌ شده) استفاده می‌ شده برای:

1.تسکین دردهای عصبی و رماتیسمی
2.ضد اسپاسم
3.کاهش سرفه‌ های خشک و مزمن
4.آرام‌ بخش و خواب‌ آور (در دوز بسیار پایین)
5.گاهی در درمان برخی تومورها یا سرطان‌ ها به شکل داروی موضعی (نه خوراکی)

توجه :

تمامی اجزاء این گیاه سمی هستند. ماده سمی آن Coniine و از خانواده آلکالوئیدها است. پزشکان ایرانی و یونانی از این ماده در قدیم استفاده های داروئی بسیار می بردند. حتی کمتر از ۱۰۰ میلیگرم از این سم نیز برای یک انسان بالغ کشنده است. گیاه «نرسیده» و جوان سمی تر از گیاه «رسیده» و بالغ است.

تأثیر سم مستقیما بروی سیستم اعصاب بوده و پس از عوارضی چون حالت تهوع و لکنت زبان از طریق از کار افتادن سیستم تنفسی عامل مرگ می شود.

ترکیب بذر شوکران با گیاهان دیگر (فقط موضعی و بسیار محدود):

همراه با روغن بابونه، روغن سیاه‌ دانه یا روغن زیتون برای تسکین درد مفاصل
در داروهای ترکیبی با گیاهان ضد درد مانند کندر یا مرمکی

نکات نگهداری و افزایش ماندگاری بذر شوکران:

دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی
در ظرف دربسته، خنک و دور از نور مستقیم آفتاب
ماندگاری: تا ۱ سال در شرایط خشک و سرد