
ریوند چینی
ریوند چینی
در کتب طب سنتی با نام های ریوند، ریوند چینی یا ریوند تاتار نام برده می شود. به فارسی گونه اهلی آن را ریواس و وحشی آن را راوند و در اصطلاح محلی بلوچستان
به گونه ای از آن که در آن خطه می روید راواش و فیل گوش گویند. به عربی ریباس و ریباج و به هندی آن را ریوند چینی نامند.
در چین مرسوم است که ریوند را از ریشه گیاه 6 – 7 ساله گرفته در اوایل پاییز از زمین خارج می کنند، و دارویی تلخ و خنک کننده از آن تهیه می کنند که برای ناراحتی های
معده، یبوست، دندان درد، سردرد، استسقا، یرقان و خونریزی های داخلی تجویز می شود.
موارد کاربرد ریوند در طب سنتی :
دارای ترکیبات قوی ای مثل آنتراکینون ها، تانن ها و رزی ها است که باعث شده در طب سنتی برای اهداف گوارشی، پاک کننده، و ضد التهاب استفاده شود.
داروی ملین، خونساز،تونیک و مقوی معده و قابض است و به ویژه برای معالجه ناراحتی های ناشی از هجوم الدم در ناحیه لگن زنان،مانند احساس درد در موقع هم بستری و ترشح
ادرار با درد و قطع تب های بچه ها و تب مالاریا مفید است.گرد ریوند مخلوط با سرکه برای پراکنده کردن کاهش درد که در اثر ضربه و یا افتادن در عضوی ایجاد شده مفید است
و اگر با برنج تخمیر شده خورده شود برای ناراحتی های تنفسی که در اثر حرارت و رطوبت پیدا شده نافع است.
از نظر حکمای طب سنتی ایرانی ریوند یا بیخ گیاه از نظر طبیعت کمی گرم و خشک است و در عین حال رطوبت دارد به همین دلیل زود کرم می گذارد.
از گرد زرد رنگ ریوند که تلخ است به عنوان اشتها آور و مسهل استفاده می شود، اگر گرد ریوند را حرارت دهند، خاصیت مسهلی آن تقریبا از دست می رود ولی سایر
خواص آن مانند تقویت معده باقی می ماند. به این دلیل است که گرد آن در مواردی که نظر خاصیت مسهلی آن است به صورت گرد مخلوط با سایر گردها می خورند.
گرد ریوند اگر به مقدار 4 گرم خورده شود در عین حال که مسهل است، ایجاد قولنج نکرده و معده و امعا را خسته نمی کند در صورتی که سایر مسهل ها معمولا اشتها را
کم کرده و ایجاد ضعف می نمایند ولی ریوند معده را تقویت کرده به هیجان بدن می افزاید.
مهم ترین خواص ریوند چینی در یک نگاه:
- ملین و مسهل طبیعی (در دوز بالا)
- قابض ملایم (در دوز کم)
- پاکسازی کبد، معده و روده
- کمک به هضم و رفع یبوست مزمن
- ضد التهاب معده و روده (در مقدار کم)
- سم زدا و ضد سودا و بلغم
- کاهش تب، گرمی مزاج و تصفیه خون
طریقه مصرف ریوند چینی:
دوز مصرف بسته به هدف درمانی بسیار مهم است (دوز بالا: مسهل / دوز کم: قابض)
- جوشانده: یک قاشق چای خوری در یک لیوان آب جوش (دم کرده ی ۱۰ دقیقه ای)، روزی یک بار
- پودر ریشه: مقدار ۰٫۵ تا ۱ گرم، با عسل یا آب گرم
- ترکیب با سایر گیاهان پاک کننده خون یا گوارش
- در طب سنتی چینی و یونانی: در فرمول های ترکیبی (مثلاً با گل سرخ یا شیرین بیان)
چه افرادی بهتر است استفاده کنند و چه کسانی نه؟
مناسب برای:
- افرادی با یبوست مزمن
- کسانی با کبد چرب یا اختلالات گوارشی سوداوی و بلغمی
- کسانی که نیاز به پاکسازی گوارشی و خونی دارند
- بیماران با التهاب معده یا نفخ (در دوز کم)
منع یا احتیاط برای:
- زنان باردار و شیرده
- کودکان زیر ۱۲ سال
- افراد با زخم معده، روده یا کولیت اولسراتیو
- افراد دارای اسهال فعال یا ضعف معده شدید
- مصرف طولانی مدت (باعث اختلال الکترولیتی و ضعف بدن میشود)
نکات نگهداری و افزایش ماندگاری:
- در ظرف شیشه ای یا فلزی در بسته، در جای خشک و خنک
- دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت
- بهتر است ریشه کامل را نگهداری کرده و هنگام مصرف خرد کنید
- پودر آن تا ۶ ماه، ریشه خشک تا ۱۲ ماه ماندگاری دارد
پیشنهاد استفاده یا ترکیب با گیاهان دیگر:
برای اثربخشی بهتر یا کاهش عوارض، ریوند چینی با گیاهان زیر ترکیب میشود:
- عسل طبیعی: برای کاهش خشکی و کمک به جذب بهتر
- گل سرخ: تقویت کبد و بهبود طعم
- شیرین بیان: کاهش التهاب گوارشی و ملایمت دارو
- صبر زرد (آلوئه ورا خشک): در ترکیب با ریوند برای پاکسازی قوی تر
- نعنا یا زیره: برای جلوگیری از نفخ و تحریک پذیری معده
- زرشک یا عناب: برای تصفیه خون و کنترل گرمی زیاد