دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی
تاجریزی
گیاه تاجریزی
تاجریزی خشک (نام علمی: Solanum nigrum)، گیاهی دارویی از خانواده بادنجانیان است. در فارسی به آن سیاه توتک، شنگِک یا بادمجان وحشی هم گفته می شود.
خواص دارویی مهمی برای کبد، پوست و التهابات داخلی دارد.
گیاه تاجریزی ، با دوام و جنگلی و پیچکی شکل و در مناطق مرطوب و اطراف منازل و جاده ها می روید. ساقه های آن گاهی تا دو متر می رسد و برگ های سبز تیره و متناوب و
متغیر در شکل و گاهی نیزه ای و لوزی شکل و سر تیز می باشد. گل ها ستاره ای شکل و میوه تلخ مزه آن به رنگ مخمل قرمز از روی تاک آویزان شده و تا بعد از ریزش برگ ها
باقی می ماند.
گیاه تاج ریزی به نام های دیگری چون سگ انگور، انگور روباه، انگور توره، خرس انگور، قوش ازومی (ترکی)، انکورک، انگیرک، روباه تربک، روباه تورک و شکر انگور
هم شناخته می شود ولی در كتاب های قدیمی طب سنتی از آن به عنوان عنب الثعلب (انگور روباه) یاد شده است.
اندام دارویی تاج ریزی :
پوست و ریشه و شاخه های کوچک همراه با گل به علت کمی سمی بودن دم کرده آن توصیه نمی شود، فقط برای درد های موضعی از ضماد آن استفاده کنید.
ضماد تاج ریزی برای بیماری نقرس و لک و پیس های صورت و دست ها و برای مواضعی که پوست بدن حالت دو رنگ دارد و به شکل پیسی نمایان است شفا بخش می باشد.
خواص درمانی تاج ریزی :
طبیعت تاج ریزی، بسیارسرد و خشك است. این گیاه، كاهنده و درمان تب، بندآورنده خون، ضد درد، مسكن، ملین، مدر، معرق، مخدر، ضدروماتیسم، ضدسرفه و ضدآسم است.
خوردن مقدار كمی از میوه رسیده و تازه آن برای درمان یبوست، مناسب است.
برای بهره برداری از این گیاه، مصرف روزانه سه مرتبه از دو تا چهار گرم خشك شد آن به صورت دم كرده، توصیه شده است. میوه خشك شده تاج ریزی های رنگین
(زرد، نارنجی و قرمز)، یكی از اقلام دارویی معروف جوشانده تاچ ریزی است كه معمولا همراه با پرسیاوش،گل زوفا،گل بنفشه،ختمی،خبازی،عناب و سپستان مورد
استفاده فراوان قرار می گیرد.
این داروی تركیبی، در طب سنتی بسیار رایج است و به عنوان تب بر، مسكن و ملین، به خصوص برای كودكان به كار می رود.
خواص و فواید اصلی تاجریزی:
- 1.سم زدایی و تقویت کبد
- 2.کاهش التهاب های پوستی (مثل اگزما، خارش و پسوریازیس)
- 3.درمان جوش و آکنه (به صورت جوشانده برای شستشوی پوست)
- 4.ضد تب و خنک کننده بدن
- 5.کمک به درمان بیماری های مجاری ادراری
- 6.ملین ملایم
- 7.آرام بخش و مفید برای دفع صفرا
طریقه مصرف تاجریزی:
- معمولاً به صورت جوشانده یا دم کرده استفاده می شود.
مقدار معمول:
- حدود ۵ تا ۱۰ گرم در یک لیوان آب جوش، به مدت ۱۰–۱۵ دقیقه دم بکشد.
- روزی یک یا دو بار مصرف شود (نه بیشتر، مگر با نظر متخصص)
استفاده موضعی:
- جوشانده آن برای شستشوی پوست یا کمپرس زخم های التهابی کاربرد دارد.
چه کسانی بهتره از تاجریزی استفاده کنند یا نکنند؟
مناسب برای:
- افرادی با مشکلات کبدی یا پوستی
- کسانی که دچار التهاب های داخلی یا تب های صفراوی هستند
- افراد دارای جوش، حساسیت پوستی یا عفونت های خفیف ادراری
پرهیز برای:
- زنان باردار و شیرده (ممکنه اثرات منفی بر جنین داشته باشه)
- کودکان زیر ۷ سال
- افراد با فشار خون پایین
- کسانی که دچار اسهال یا ضعف مزاجی هستند
- مصرف بیش ازحد ممنوع است چون در دوز بالا سمی می شود
نکات نگهداری و افزایش ماندگاری:
- در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود
- در ظرف دربسته یا پارچه نخی تمیز
- ماندگاری: تا ۱ سال
پیشنهاد ترکیب با گیاهان دیگر:
- برای پاکسازی کبد: همراه با عرق کاسنی، شاتره یا دمنوش آرتیشو (کنگر فرنگی)
- برای درمان جوش و التهاب پوست: همراه با گل همیشه بهار یا بابونه
- برای آرامش اعصاب: همراه با به لیمو یا اسطوخودوس
۱. دمنوش ترکیبی برای پاکسازی کبد و پوست
مواد لازم:
- تاجریزی: ۱ قاشق چای خوری
- برگ کاسنی(یا عرق کاسنی): ۱ قاشق غذا خوری
- شاه تره خشک (یا عرق شاه تره): ۱ قاشق غذا خوری
- آب جوش: ۲ لیوان
روش تهیه:
- 1. همه گیاهان خشک را در یک قوری یا ظرف بریزید.
- 2. با ۲ لیوان آب جوش ترکیب کنید و بگذارید ۱۵ دقیقه دم بکشد (روی حرارت غیر مستقیم یا داخل قوری دمنوش).
- 3. صافش کنید و روزی ۱ بار (ترجیحاً عصر) بنوشید. می توانید کمی عسل طبیعی برای شیرین کردن اضافه کنید.
مدت مصرف:
- ۵ تا ۷ روز پشت سر هم، بعد قطع کنید (اگر بدن واکنش خوبی نشون داد، ماهی یکبار تکرار کنید)
۲. ماسک ضد جوش و التهاب با تاجریزی و گل همیشه بهار
مواد لازم:
- پودر تاجریزی: ۱ قاشق چای خوری
- پودر گل همیشه بهار: ۱ قاشق چای خوری
- گلاب: ۱ قاشق غذاخوری (یا بیشتر تا شکل خمیری بگیره)
- عسل طبیعی (اختیاری): چند قطره برای نرمی پوست
روش تهیه:
- 1. پودرها را خوب مخلوط کنید.
- 2. گلاب را کم کم اضافه کنید تا خمیر نرمی درست شود.
- 3. اگر خواستید، چند قطره عسل هم اضافه کنید.
- 4. روی پوست تمیز (به ویژه جوش دار یا ملتهب) بگذارید.
- 5. بگذارید ۱۵–۲۰ دقیقه بماند و سپس با آب ولرم بشورید.
تعداد دفعات:
- هفتهای ۱ تا ۲ بار، مخصوصاً برای پوست های چرب و جوش دار مناسبه.
دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی