دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی
بسفایج
بسفایج
بسفایج (در فارسی کهن: بَسْفایِج یا بَسْفایْج) گیاهی دارویی است که در طب سنتی ایران، هند و چین کاربرد فراوان دارد.
این گیاه نوعی سرخس دارویی است که به صورت خشک شده برای اهداف درمانی استفاده می شود.
گیاه دارویی بسفایج (polypody common) در نواحی معتدل و مرطوب زمین مثلا در شمال ایران و در روی دیوارها و تخته سنگ ها می روید.
ریشه ای است مایل به سیاهی و باریک و شبیه به هزار پا و گره دار و از هر گرهی ریشه های باریک برآمده و بهترین آن دارای طعم قرنفل و كلفت با كمی شیرینی و گس است.
طبیعت آن گرم و خشک است.
نام های دیگر بسفایج:
بسپایک،ثاقب الحجر،اضراس الکلب،بسفایج،دارحماز،تشتیوان،کثیرالارجل،قمی،بنکارعلا،بولوخوریو،اشتران،سکی رغلا،پولیپود،پولوپودیون،اشتیوان و دارچماز می باشد.
خواص ریشه بسفایج:
- ضد سودا و بلغم قوی
- پاکسازی ریه و مجاری تنفسی
- درمان سرفه های مزمن و بلغمی
- کمک به دفع اخلاط غلیظ و چسبنده از سینه
- رفع گرفتگی صدا و بلغم گلو
- کمک به هضم غذا
- پاککننده معده و کبد از مواد زائد
- در برخی نسخهها برای کمک به کاهش وزن یا پاکسازی بدن استفاده می شود
این گیاه به عنوان یک گیاه دارویی از زمان باستان در میان ملل مختلف مورد استفاده بوده است. دیوسكورید در قرن اول میلادی بسفایج را برای درمان ترک دست ها، زخم بین انگشتان و به عنوان خلط آور توصیه كرده است. در طب قدیم از بسفایج جهت درمان مشكلات تنفسی و به خصوص بهبود سرفه و همچنین در سرماخوردگی استفاده می كردند و در دارونامه های كشورهای مختلف حتی تا قرن بیستم ثبت شده و مصرف آن معمول بوده است.
از دیگر استفاده های آن در قدیم، می توان به درمان روماتیسم، به عنوان خلط آور و همچنین مسهل اشاره نمود. هندی های مقیم آمریكای شمالی ریشه بسفایج را برای كاهش سرفه های دردناک و گلو درد مصرف می كرده اند. حتی از ریزوم ها برای طعم دادن به غذاها نیز استفاده می شد.
طریقه مصرف بسفایج:
- به صورت دم کرده، جوشانده یا پودر همراه با عسل مصرف می شود.
روش رایج:
- یک قاشق چای خوری بسفایج را در یک لیوان آب جوش ۱۵ دقیقه دم کنید
- صاف کرده و روزی ۱ تا ۲ بار بنوشید (ترجیحاً صبح ناشتا یا قبل از خواب)
- در نسخه های قوی تر، با گیاهانی مثل افتیمون یا ایارج مخلوط می شود.
روش مصرف بسفایج در درمان بیماری ها:
- جهت درمان بواسیر هر روز ریشه آن را با عناب دم کنید و آب صاف کرده آن را بنوشید.
- بسفایج را با هل قراب از هرکدام یک مثقال بجوشانید سپس آنرا صاف کرده و صبح ناشتا بنوشید رطوبت منجمده در معده را برطرف مى سازد.
- نوشیدن آب جوشانده بسفایج مخلوط با ماءالشعیر و یا آب و عسل براى تحلیل قولنج و نفخ شدید و دفع اخلاط بسیار نافع مى باشد.
- آن را با ریشه شیرین بیان و انیسون دم کنید و آب صاف شده آن را بنوشید. براى رفع سرفه و تنگى نفس نافع است.
- مغز فلوس سائیده شده یا ترنجبین را در آب دمکرده گیاه بسفایج مخلوط نموده و بنوشید. براى تحلیل باد و گاز بواسیر و تسکین درد معده مزمن و درمان صرع بسیار مجرب است.
چه افرادی بهتر است استفاده کنند / نکنند؟
مناسب برای:
- افراد با مزاج سرد و تر (بلغمیها)
- کسانی که سرفههای مزمن و بلغمی دارند
- کسانی که صدای گرفته یا نفخ و سنگینی معده دارند
- کسانی که دچار سودا یا سموم گوارشی هستند
بهتر است مصرف نکنند:
- زنان باردار و شیرده
- افراد با مزاج خشک یا گرم زیاد (ممکن است دچار خشکی گلو یا تحریک معده شوند)
- کودکان و سالمندان ضعیف
- افرادی با فشار خون پایین یا مشکلات قلبی باید با احتیاط مصرف کنند
نکات نگهداری و افزایش ماندگاری:
- در ظرف کاملاً دربسته
- دور از نور مستقیم، گرما و رطوبت
- در جای خشک و خنک نگهداری شود
- ماندگاری: حداکثر ۱۲ ماه اگر به درستی نگهداری شود
پیشنهاد استفاده همراه با گیاهان دیگر:
برای تقویت و متعادلسازی اثرات، میتوان بسفایج را ترکیب کرد با:
- + گل ختمی یا گل پنیرک نرمکننده سینه و ضد سرفه
- + عسل طبیعی کاهش طعم تلخ و کمک به بلغ مزدایی
- + افتیمون پاکسازی عمیق تر مغز و اعصاب از سودا
- + عناب یا انجیر خشک افزایش اثر ضد سرفه و تنظیم مزاج
- + رازیانه یا تخم گشنیز کمک به هضم و کاهش نفخ
تذکر:
استفاده از آن برای خانم های باردار توصیه نمی شود.
دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی