دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی
پودر خرنوب
پودر خرنوب ترکیه ای
درختی همیشه سبز است که هم بصورت کشت شده و هم خودرو رشد میکند.این گیاه عمدتاً در مناطق مدیترانه و نواحی مشابه مدیترانه یافت میشود و در اقلیمهای خشک
و خاکهای فقیر بهخوبی میروید. خرنوب یکی از گونههای زیرخانوادهٔ Caesalpinaceae از خانوادهٔ Leguminosae (Fabaceae) است.
میوهٔ خرنوب نیامی بدون شکافت ، کشیده، فشرده، راست یا خمیده، درزدار و حدود 10–30 سانتیمتر طول، 1.5–3.5 سانتیمتر عرض و نزدیک به 1 سانتیمتر ضخامت دارد.
گوشت میوه بخش اصلی نیام را تشکیل میدهد و بین 73 تا 95 درصد متغیر است. بطور میانگین، نیام شامل حدود 90٪ گوشت، 8٪ هسته و 2٪ سایر مواد است. برگها 10–20
سانتیمتر طول دارند، متناوب و شانهای هستند و ممکن است برگچه انتهایی داشته باشند یا نداشته باشند.
میوه خرنوب (Carob) عمدتاً از گوشت و دانه تشکیل شده است.دانههای خرنوب بهعنوان غذا با اهمیت صنعتی بالا برای انسان و حیوانات به کار میروند.
این دانهها به روغنهای اسانسی،صمغها،ملاس،شربت،شیرینیجات،بیسکویت،کیک و آبمیوه فرآوری میشوند.خرنوب از نظر تغذیهای ارزش بالایی دارد زیرا حاوی مقادیر
قابل توجهی پروتئین، چربی، کربوهیدرات، مواد معدنی، فیبرهای غذایی و ویتامینهاست.
خرنوب سرشار از قند بوده و دارای زیستفعالهایی ضروری مانند اسیدهای فنولی،پروآنتوسیانیدینها و تاننهاست.عصارههای خرنوب فعالیتهای آنتیاکسیدانی و ضدمیکروبی
قوی نشان دادهاند.در واقع از خرنوب برای پیشگیری یا درمان بیماریهایی مانند حملات آسم،برونشیت،آنفلوانزا،سرفه،اسهال،سرطان،کلسترول بالا و بیماریهای قلبیعروقی
استفاده میشود.
ترکیبات فرّاری که بوی کلی خرنوب را ایجاد میکنند عمدتاً شامل اسیدهای آلیفاتیک، الکلها، آلدهیدها، استرها، کتونها، لاکتونها، فورانها، فنولها، پیرولها، پیریدینها، پیرازینها
و ترپنها هستند. این مقاله کاربردهای چندمنظوره، ترکیبات فیتوشیمیایی و ترکیبات عطری خرنوب را برجسته میکند که میتوان از آنها بهعنوان مکمل تغذیهای در سایر غذاها
بهره برد.
خواص خرنوب :
سرد و خشک است. برگ، ساقه، ریشه و دانه این گیاه اثر مسهل و ضد کرم دارند و مصرف آن به طور زیاد قی آور و قاعده آور است. پوست این گیاه مدر و قابض، ضد کرم و
در درمان سرفه و برونشیت، اسهال های ساده، استسقا و آب آوردن انساج مفید واقع می شود. برگ ها هم قابض و مقوی کبد است. میوه خشک این گیاه بسیار قابض و به علت دارا
بودن مواد قندی مغذی است و به مصارف خانگی می رسد و به عنوان مقوی تصفیه کننده خون و یا حتی به عنوان تقویت کودکان و چاق شدن و اشتها آور، پودر میوه را به شیر
کودکان اضافه می نمایند. مصرف خرنوب در سل ریوی توصیه نمی شود.
دم کرده خرنوب:
دم کرده خرنوب : به صورت 8 تا 16 گرم ساقه، برگ، ریشه این گیاه به عنوان مسهل استفاده می شود. این دم کرده را باید در عسل یا شربت ساده مخلوط کرد.
خواص مهم پودر خرنوب :
- جوان سازی پوست صورت
- تقویت و افزایش رشد موی سر
- درمان نازایی زنان
- درمان کم خونی در خانم های باردار
- افزایش شیر مادر در زنان شیرده
- درمان ناباروری در مردان
- تقویت اسپرم
- کاهش فشار خون بالا
- کاهش قند خون در دیابت نوع 2
- پیشگیری از پرخوری
- پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان
خرنوب و مواد تشکیلدهنده:
خرنوب میوهای شیرین و پرفیبر با پروتئین و چربی کم است و منبع غنی پلیفنولها (بهویژه تاننها) محسوب میشود. پودر و شربتش قند بالایی دارند؛
روغن دانهاش سرشار از اسیدهای چرب مفید، توکوفرولها و استرولهاست.
نوع قندها: ساکاروز ۳۲–۳۸٪ ، فروکتوز ۵–۷٪، گلوکز ۵–۶٪.
ترکیب نیام (≈۶٪ رطوبت): قند کل ۱۸.۱–۶۰٪، فیبر ۹.۶۹–۵۰٪، پروتئین ۳–۴.۷۱٪، چربی ۰.۲۳–۰.۸٪.
پودر شده/شربت خرنوب: قند ۴۱.۵۵–۶۳.۸۸٪، پروتئین ۱.۴–۵.۳۴٪، چربی ۰.۱۵٪، فیبر ۳.۳۴–۱۱.۶۶٪، خاکستر ۲.۱۶–۲.۹۲٪.
پودر بوداده (۱۵۰°C، ۶۰ دقیقه، ۱۵۰ μm): رطوبت ۹٪، قند کل ۳۸.۷٪، فیبر ۷.۲۴٪، پروتئین ۵.۸۲٪، خاکستر ۲.۸۴٪، چربی ۰.۷۴٪، تانن ۳.۷۵٪.
پلیفنولها/تاننها: تاننها ≈ ۱۸–۲۰٪؛ کل فنولی و تاننها در نیام/جوانه بهترتیب ۱۹–۴۰.۸ mg/g و ۳.۷–۱۹.۱۸ mg/g.
روغن دانه: عمدتاً لینولئیک و اولئیک؛ توکوفرولها (γ، α، δ، β) و استرولها (بهویژه β-سیتوسترول).
روغنهای اسانسی نیام: هیدروکربنها/ترپنها و اسیدهای چرب فرّار با فعالیت ضد میکروبی گزارششده.
توصیه مصرف:
پودر خرنوب روز به روز بعنوان جایگزینی برای کاکائو در نظر گرفته میشود، زیرا برای تولید محصولات عاری از کافئین و تئوبرومین مناسب است.
کافئین اثرات محرک و آنتیاکسیدانی دارد و مصرف فرآوردههای حاوی کافئین میتواند خطر برخی بیماریهای مزمن مانند دیابت،بیماری کبد،سرطان و اختلالات ایمنی را کاهش
دهد؛ بااینوجود، مصرف بیش از حد کافئین (بیش از 300–400 میلیگرم در روز) ممکن است خطر ابتلا به بیماریهای شریان کرونر، پوکی استخوان، گاستریت، کمخونی و
نیز کمبود مواد مغذی را افزایش دهد. پودر خرنوب در تهیهٔ محصولات غذایی رژیمی و دارویی استفاده میشود و هنگام تولید کیک، نان، آبنبات، بستنی یا نوشیدنیها برای بهبود
کیفیت تغذیهای و طعم (بهسبب عطر خاص و مطبوع خرنوب) به مواد اولیه افزوده میشود.
دانهٔ خرنوب آسیاب شده و بهدلیل کارکردهای مختلف در صنایع غذایی،دارویی و آرایشی بهکار میرود. از دانه بعنوان افزودنی غذایی (پایدار کننده و غلیظ کننده)،فیبر غذایی،
غذای حیوانات خانگی، محصولات دارویی و آرایشی استفاده میشود.
دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی