کتیرا

ترشحات صمغی خشک شده که در اثر خراش دادن قسمت پایینی ساقه گون به دست می آید، کتیرا نام دارد.

این گیاه به صورت بوته‌ ای کوتاه در مناطق کوهستانی،به خصوص در ایران، سوریه، عراق یافت می‌ شود. ایران بزرگترین تولید کننده کتیرا در جهان است.

کتیرا پس از تراوش از ساقه یا ریشه گیاه، در مجاورت هوا و نور آفتاب خشک شده و به شکل نوارهای پیچ خورده یا قطعات سنگی در می‌ آید.

جالب است بدانید که گونه‌ های مختلفی از گون وجود دارد که کتیـرا از آن‌ ها استخراج می‌ شود، از جمله گون پنبه، گون زرد، گون سفید و گل پنبه. برای استخراج کتیرا،

خراش‌ هایی بر روی ساقه یا ریشه گیاه ایجاد می‌ شود تا شیره آن خارج شده و پس از خشک شدن، کتیرا حاصل شود.

این ماده دارویی و پرخاصیت به شکل و رنگ های مختلف وجود دارد. نوع ورقه ای بی رنگ یا سفید آن، بهترین، مرغوب ترین و گران ترین محصول کتیرا است.

کتریا طبیعت گرم و تری دارد.

مواد مصرفی دارویی کتیرا :

یکی از مهم ترین خواص کتیرا استفاده از آن به عنوان یک شوینده طبیعی و گیاهی برای موهاست. کتیرا به حالت دادن و نرم کردن موی سر و درمان شوره کمک می کند.

برای رفع خلط سینه و سرفه و خشکی سینه گرفتگی صدا و نیز تقویت روده و معده و تسکین درد کلیه و مثانه و برای رفع اسهال مفید است زیرا غلیظ کننده ترشحات رقیق

گوارشی است. مالیدن آن به پوست موجب رفع خارش شده، در برطرف کردن کک و مک و شکافتگی لب ها و نیز در نرم کردن پوست موثر است. مخلوط کتیرا با نوره (ماده موبر)

و گوگرد برای رفع جرب و خارش موثر است.

مخلوط کتیـرا با سرکه برای برطرف کردن خال ها و لکه سیاه ماه گرفتگی روی پوست و لک پیس مفید می دانند. لعاب آن در صاف شدن موی سر اثر مفید دارد.

امروزه علاوه بر موارد گفته شده در صنعت و به عنوان ژل برای حالت دادن و تقویت موی سر مصرف دارد.

نوعی گون به نام گون قرمز(قزل گون)برای تقویت موی سرمفید است میوه این گیاه قرمز و ساقه اش سیاه می باشد که در دامنه کوه های نواحی ولنجک تهران هم می روید.

چاق شدن صورت:

برای چاق شدن صورت دو لیوان شیر را گرم کنید سپس پنج گرم پودر کتیـرا و دو قاشق مربا خوری عسل را به آن اضافه کنید مخلوط کنید تا مخلوط یکنواختی به دست آید. بیست و یک روز، قبل و بعد از ظهر این مخلوط را میل کنید تا به پر شدن صورتتان کمک کند.

طریقه مصرف کتیرا :

کتیـرا را می‌ توان به صورت‌ های مختلفی مصرف کرد:

خوراکی:

* برای تقویت عمومی و خنک کنندگی: یک قاشق چای خوری کتیـرا پودر شده را به 300 میلی‌ لیتر آب اضافه کرده و در طول روز به صورت سه وعده مصرف نمایید.

* برای یبوست: پودر کتیرا را می‌ توان با آب مخلوط کرده و میل کرد.
* برای افزایش وزن: در برخی منابع ترکیب کتیرا، نشاسته و شیر برای چاقی توصیه شده است.
* برای پر شدن صورت: یک بند انگشت کتیرا را در آب خیس کنید تا حجیم شود. سپس یک قاشق غذا خوری از آن را با شیر مخلوط کرده و میل کنید.
* برای گرم کردن بدن در سرما: روزانه کتیـرا را با شیر مخلوط کرده و بنوشید.
* برای رفع خستگی و بهبود خواب: شب‌ها کتیـرا را با شیر گرم بنوشید.
* به عنوان قرص یا شکلات: می‌ توانید کتیرا را مانند شکلات بمکید و قورت دهید. پس از حدود یک ساعت چند لیوان آب بنوشید. (برای هر نیم گرم کتیرا، یک لیوان آب با فاصله نیم ساعته توصیه می‌ شود).

موضعی (برای پوست و مو):

*ژل کتیرا برای مو: تکه‌ های کتیرا را در آب و بر روی حرارت ملایم قرار دهید تا حل شوند. پس از خنک شدن، محلول را در بطری اسپری ریخته و پس از حمام برای حالت دهی به مو استفاده کنید. (در صورت غلظت زیاد، آب بیشتری اضافه کنید تا سفیدک نزند).
*ماسک صورت: کتیـرا را در آب خیس کنید تا حجم پیدا کند. سپس آن را با شیر مخلوط کرده و به عنوان ماسک برای تقویت و پر کردگی پوست صورت استفاده کنید.
*شامپوی کتیرا: می‌توانید به میزان یک پنجم آبی که به کتیـرا می‌ زنید، شامپو نیز اضافه کنید و موهایتان را با آن بشویید.

چه افرادی بهتر است استفاده کنند و چه افرادی نه؟

افرادی که بهتر است از کتیرا استفاده کنند:

* افرادی که دچار گرما زدگی می‌شوند یا تمایل به خنک نگه داشتن بدن در تابستان دارند.
* افراد مبتلا به یبوست.
* افرادی که به دنبال تقویت و نرمی مو، یا درمان شوره سر هستند.
* افرادی که به دنبال پر کردن صورت یا بهبود لک‌ های پوستی هستند.
* مادران پس از زایمان برای بازگرداندن توان بدن.
* افرادی که خونریزی قاعدگی شدید دارند.
* افرادی که به دنبال افزایش وزن هستند.

افرادی که بهتر است از کتیرا استفاده نکنند یا با احتیاط مصرف کنند:

* زنان باردار و شیرده: مصرف آن در این دوران بهتر است حتماً با تجویز و مشورت پزشک باشد.
* افراد مبتلا به بیماری‌ های خود ایمنی (مانند لوپوس):ممکن است سیستم ایمنی را تحریک کند و در این بیماران مشکل ایجاد کند.
* افراد مبتلا به ایدز.
* افرادی که پیوند عضو انجام داده‌ اند.
* قبل از عمل جراحی: یک هفته قبل از عمل جراحی، به دلیل احتمال بروز خونریزی، از مصرف این صمغ باید خودداری شود.
* افراد دارای تنگی نفس: ممکن است نسبت به کتیـرا واکنش نشان دهند.
* کودکان: مصرف کتیـرا برای آبریزش بینی کودکان در تابستان مفید است، اما در کل، مصرف هر داروی گیاهی برای کودکان باید با مشورت پزشک باشد.

توجه: هر چند کتیـرا خواص فراوانی دارد و عوارض جانبی کمی برای آن گزارش شده است، اما مصرف بیش از حد آن می‌ تواند به سیستم ایمنی بدن آسیب برساند. همیشه قبل از مصرف هر گونه گیاه دارویی برای درمان بیماری، با پزشک یا متخصص طب سنتی مشورت کنید.

نکات نگهداری و ماندگاری:

* مکان نگهداری: باید در مکان‌ های خشک و خنک (زیر 25 درجه سانتی‌ گراد) نگهداری شود.
* دور از رطوبت و نور مستقیم خورشید: این عوامل می‌ توانند کیفیت و کارایی آن را کاهش دهند.
* ظروف مناسب: آن را در ظروف بسته، شفاف و غیر قابل نفوذ نگهداری کنید.
* دور از مواد شیمیایی و بوهای تند: برای حفظ خواص درمانی و زیبایی کتیـرا، از تماس آن با مواد آلوده و بوهای تند جلوگیری کنید.
* ژل کتیرا: ژل تهیه شده در منزل حتماً باید در ظروف سربسته و در یخچال نگهداری شود، زیرا در محیط باز فاسد می‌ شود.
* ماندگاری: زمان ماندگاری مفید به شکل خشک و خام معمولاً 1 سال است.

پیشنهاد استفاده یا ترکیب با گیاهان دیگر:

کتیرا را می‌ توان با گیاهان و مواد دیگر برای اهداف مختلف ترکیب کرد:

*برای چاقی: کتیرا را با نشاسته و شیر می‌ توان ترکیب کرد.
*برای ماسک صورت: کتیرا خیس خورده را می‌توان با شیر، آرد نخود، آرد باقلا، آرد جو، نشاسته و تخم ترب ترکیب کرد. همچنین می‌ توان آن را با سفیده تخم مرغ، پودر شیر، پودر بادام و پودر سبزیجات سبز ترکیب کرد.
*برای طعم بهتر: کتیرا را می‌ توان با عسل میل کرد.
*در طب سنتی: کتیرا در ترکیب با بسیاری از گیاهان دارویی دیگر برای درمان بیماری‌ های مختلف استفاده می‌ شود، اما این ترکیبات نیازمند دانش تخصصی طب سنتی هستند.

همواره توصیه می‌ شود قبل از شروع هرگونه درمان با گیاهان دارویی، به خصوص در صورت وجود بیماری‌های زمینه‌ ای یا مصرف داروهای خاص، با پزشک متخصص مشورت نمایید.