برگ اکالیپتوس

اوکالیپتوس درختی همیشه سبز و غیربومی به ارتفاع تا 40 متر که برگ های کشیده و سرنیزه ای دارد که فرم برگ های جوان و مسن باهم متفاوت است. درختان اکالیپتوس از درختان عظیم و سریع الرشد اقیانوسه است ولی به نقاط مختلف عالم انتشار یافته و جنگل های وسیعی در هند و مراکش ایجاد نموده اند. این درخت نیز از سال های پیشین در حدود بیش از نیم قرن قبل به ایران وارد شده و در جنوب کشور که محیط مناسبی برای آن بوده است کاشته شده و اکنون درختان کهن سال آن در فارس دیده می شود. این گیاه اغلب به منظور حفاظت از خاک، زینتی و بادشکن استفاده می شود.

به طور کلی اگر شوری خاک اجازه دهد و آب کافی نیز در دسترس باشد، آب و هوای جنوب کشور برای کشت اوکالیپتوس مناسب تر از شمال خواهد بود؛ زیرا سرماهای اتفاقی در شمال خصوصا وجود برف های سنگین صدمه زیادی به این درخت وارد می سازد و باعث از بین رفتن و شکستن تاج آن می گردد. ولی چون اکالیپتوس درختی سریع الرشد است می توان در شمال کشور جنگل های مصنوعی و همسان از آن به وجود آورد و هر 10-8 سال یک بار مورد بهره برداری قرار داد.

نام این درختان در فارسی اوکالیپتوس متداول شده است و در عراق کلمطوز و کلیبطوز می نامند.

خواص برگ اکالیپتوس:

از اوکالیپتوس به علت خاصیت ضدعفونی کننده و قابض می توان به منظور ضدعفونی کردن مجاری ادرار به کار برد تا ترشحات میکروبی آن ها را برطرف کند و موجب دفع عفونت آن ها گردد. همچنین خواص ضد باکتریایی و ضد عفونی کننده اکالیپتوس برای محافظت از پوست و مو بسیار مفید است.
برگ های اکالیپتوس منبع بسیار خوبی از آنتی اکسیدان ها به ویژه فلاونوئیدها است که بدن شما را از استرس اکسیداتیو و آسیب رادیکال های آزاد محافظت می کند. فلاونوئیدهای اصلی در اکالیپتوس شامل کاتچین، ایزوترامنتین، لوتولین، کائمپرفرول، فلوئورین و کوئرستین است. رژیم های غذایی سرشار از این ترکیبات ممکن است در برابر برخی سرطان ها، بیماری های قلبی و زوال عقل محافظت کنند.
افرادی که مبتلا به بیماری های ریوی هستند، به سختی نفس می کشند. تحقیقات نشان داده است که اوکالیپتوس می تواند در روند بهبود تنفس به شکل مستقیم موثر باشد.
جوشانده برگ اکالیپتوس دارای اثر ضد تب و لرز و دافع اخلاط بوده و در درمان بیماری های نزله و برونشیت سودمند می باشد. اکالیپتول با کاهش التهاب و ایجاد مخاط، علائم سرماخوردگی مانند سرفه، احتقان بینی و سردرد را کاهش می دهد.
از برگ اوکالیپتوس به صورت بخور برای ضدعفونی کردن فضای اتاق ها و ساختمان ها استفاده زیادی می شود. همچنین بخور با برگ اوکالیپتوس برای درمان سینوزیت اثر بسیار خوبی دارد.
به منظور زخم های عفونی به خصوص عفونت گوش توصیه شده است که با جوشانده غلیظ برگ اوکالیپتوس موضع مورد نظر را شستشو دهید.
اکالیپتوس حاوی ترکیبی به نام اکالیپتول است که نشان داده شده است پشه ها و سایر حشرات گزنده را دفع می کند.

طریقه مصرف برگ اکالیپتوس:

رایج‌ ترین روش‌ های مصرف برگ اکالیپتوس:

بخور (استنشاق بخار):

* روش: حدود ۱ قاشق غذاخوری برگ خشک اکالیپتوس (یا چند قطره اسانس اکالیپتوس) را در یک کاسه آب جوش بریزید. سر خود را با یک حوله بپوشانید و روی کاسه خم شوید (با فاصله مناسب که صورت نسوزد) و بخار را به آرامی استنشاق کنید.

* کاربرد: بهترین روش برای باز کردن مجاری تنفسی، رفع گرفتگی بینی، سرفه و سینوزیت.

دمنوش (مصرف خوراکی با احتیاط):

* روش: ۱ قاشق چای‌خوری برگ خشک اکالیپتوس را در یک فنجان آب جوش ریخته، درب آن را بگذارید و اجازه دهید ۵ تا ۱۰ دقیقه دم بکشد. سپس صاف کرده و بنوشید.

* کاربرد: برای تسکین سرفه، تب و عفونت‌ های خفیف تنفسی. توجه: مصرف خوراکی روغن اکالیپتوس (اسانس) به دلیل غلظت بالای ترکیبات، بسیار خطرناک است و به هیچ عنوان توصیه نمی‌ شود. دمنوش برگ نیز باید با احتیاط و در مقادیر کم مصرف شود.

مصرف موضعی (روغن اکالیپتوس):

* روش: روغن اکالیپتوس (که از برگ‌ها استخراج می‌ شود) را می‌ توانید با یک روغن حامل (مانند روغن بادام یا زیتون) رقیق کرده و روی قفسه سینه، پشت یا مفاصل دردناک ماساژ دهید.

* کاربرد: تسکین احتقان سینه، دردهای عضلانی و مفصلی.

چه افرادی بهتره استفاده کنن، چه افرادی نه؟

افرادی که بهتر است استفاده کنند (به خصوص بخور):

* افراد مبتلا به سرماخوردگی، آنفولانزا، برونشیت و سینوزیت (برای رفع احتقان و خلط).
* افراد دارای سرفه خشک یا خلط‌ دار.
* افرادی که در معرض عفونت‌ های تنفسی قرار دارند (برای ضدعفونی کردن مجاری تنفسی).

افرادی که بهتر است با احتیاط مصرف کنند یا از مصرف آن اجتناب کنند:

* نوزادان و کودکان خردسال: مصرف خوراکی اکالیپتوس برای کودکان خردسال و نوزادان بسیار خطرناک است و می‌ تواند باعث مسمومیت شود. حتی بخور آن نیز باید با احتیاط و با فاصله زیاد انجام شود. برای کودکان زیر۲ سال، به هیچ عنوان توصیه نمی‌ شود و برای سنین بالاتر حتماً با مشورت پزشک باشد.
* زنان باردار و شیرده: به دلیل نبود تحقیقات کافی، مصرف اکالیپتوس در این دوران توصیه نمی‌شود.
* افراد مبتلا به آسم شدید و سیاه سرفه: در برخی افراد، بخور اکالیپتوس می‌تواند باعث تحریک و تشدید حملات آسم یا سرفه شود. باید با احتیاط و تحت نظر پزشک مصرف شود.
* افراد دارای بیماری‌ های کبدی و کلیوی: به دلیل متابولیسم در کبد و کلیه، ممکن است برای این افراد مناسب نباشد.
* افرادی که داروهای خاص مصرف می‌ کنند: اکالیپتوس می‌ تواند با برخی داروها تداخل داشته باشد، از جمله داروهای کاهنده قند خون و داروهای متابولیزه شده توسط کبد. حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
* افراد دارای فشار خون بالا: در برخی موارد ممکن است باعث افزایش فشار خون شود.
* افراد با حساسیت‌های پوستی یا تنفسی: ممکن است باعث واکنش‌های آلرژیک شود.پ

نکات نگهداری و ماندگاری برگ اکالیپتوس

* مکان خشک و خنک: برگ‌های خشک اکالیپتوس را در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید. رطوبت باعث کپک‌ زدگی می‌شود.
* ظرف دربسته: حتماً در یک ظرف دربسته و غیرقابل نفوذ به هوا (مثل قوطی فلزی یا شیشه‌ای کدر) نگهداری کنید تا عطر و خواص آن حفظ شود و از ورود آلودگی جلوگیری شود.
* دور از دسترس کودکان: برگ‌ها و به خصوص روغن اکالیپتوس را حتماً دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.
* ماندگاری: برگ‌های خشک اکالیپتوس در شرایط نگهداری مناسب می‌ توانند برای مدت ۱ تا ۲ سال خواص خود را حفظ کنند. روغن اکالیپتوس نیز ماندگاری بالایی دارد.

پیشنهاد استفاده یا ترکیب با گیاهان دیگه:

برای سرماخوردگی و سینوزیت (بخور):

* ترکیب با بابونه: اضافه کردن چند قطره اسانس بابونه یا مقداری گل بابونه خشک به بخور اکالیپتوس می‌ تواند به خواص ضد التهابی و آرام‌ بخش آن بیفزاید.
* ترکیب با نعناع فلفلی: چند قطره اسانس نعناع فلفلی به بخور اکالیپتوس می‌تواند حس خنکی و باز شدن مجاری تنفسی را تشدید کند.

برای سرفه و گلودرد (دمنوش با احتیاط):

* ترکیب با آویشن: دمنوش برگ اکالیپتوس (به مقدارکم) به همراه آویشن، می‌ تواند در تسکین سرفه و خاصیت خلط‌ آوری مؤثر باشد.
* ترکیب با عسل و لیمو: اضافه کردن عسل و آب لیمو به دمنوش صاف شده اکالیپتوس، علاوه بر بهبود طعم، به خواص ضد التهابی و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌ کند.

برای دردهای عضلانی (مصرف موضعی):

* ترکیب با روغن رزماری یا اسطوخودوس: روغن اکالیپتوس را می‌ توان با روغن‌ های دیگر مانند رزماری (برای افزایش گردش خون و تسکین درد) یا اسطوخودوس (برای آرامش‌ بخش و ضد التهاب) ترکیب کرده و به صورت موضعی ماساژ داد.

تأکید مجدد: مصرف خوراکی برگ اکالیپتوس و به ویژه روغن آن باید با نهایت احتیاط و در صورت لزوم تحت نظارت پزشک باشد. بخور اکالیپتوس رایج‌ ترین و ایمن‌ ترین روش مصرف آن است