دانه کرچک :

کرچک بومی آفریقای شمالی و به احتمال زیاد کشور اتیوپی می باشد. مهمترین ماده تشکیل دهنده بذر، روغن است که در واریته های تجارتی معمولا بین 40 تا 60 درصد می باشد.

مهمترین اسید چرب روغن کرچک،اسید ریسینولیک است که یک اسید چرب هیدروکسی غیر اشباع می باشد.سایر اسیدهای چرب موجود در روغن کرچک شامل لینولنیک اسید،

لینولئیک اسید، اولئیک اسید، استئاریک اسید، دی هیدروکسی استئاریک اسید، اسید پالمتیک و ایکوزانوئیک اسید می باشد.

دانه های کرچک ممکن است سمی باشند که به علت وجود ریسین در آن هاست که برای انسان ها، حیوانات و حشرات می تواند سمی باشد. در حقیقت ریسین سمی است که برای

تولید حشره کش ها از آن استفاده می شود. و وجود این سم می‎ تواند کرچک را از حشراتی مثل شته ها مصون نگه دارد. همچنین کرچک به طور طبیعی حاوی آندسیلنیک اسید است

که یک اسید چرب است و قارچ کش محسوب می شود.

خواص، فواید و خطرات اصلی آن:

دانه کرچک در حالت خام و فرآوری نشده، حاوی یک ماده بسیار سمی به نام ریسین است. این سم یک پروتئین بسیار قوی است که می‌ تواند برای انسان و حیوانات کشنده باشد.

بنابراین، مصرف مستقیم و خام دانه کرچک به هیچ وجه توصیه نمی‌ شود و می‌ تواند بسیار خطرناک باشد.

با این حال، زمانی که دانه کرچک فرآوری می‌شود (عمدتاً برای تولید روغن کرچک)، سم ریسین از آن جدا می‌ شود و محصول نهایی (یعنی روغن کرچک) ایمن برای مصرف

خوراکی یا موضعی می‌ گردد.در واقع،تمام خواص دارویی و فوایدی که از “کرچک” شنیده می‌ شود،مربوط به روغن کرچک است که از این دانه گرفته می‌ شود و نه خود دانه خام.

خواص صنعتی دانه کرچک (پس از فرآوری و جداسازی ریسین):

* تولید روغن کرچک: اصلی‌ ترین کاربرد دانه کرچک، استخراج روغن از آن است. این روغن کاربردهای فراوانی در صنایع دارویی، آرایشی، تولید روان‌ کننده‌ها، سوخت‌ های زیستی و حتی پلاستیک‌ ها دارد.
* کود و خوراک دام (پس از فرآوری): تفاله باقی‌ مانده از دانه‌ های کرچک پس از استخراج روغن و حذف کامل ریسین، می‌ تواند به عنوان کود غنی یا مکمل خوراک دام (با رعایت استانداردهای ایمنی) مورد استفاده قرار گیرد.

طریقه مصرف:

همانطور که پیشتر گفته شد، دانه کرچک خام مصرف خوراکی ندارد و سمی است. هرگونه مصرف از دانه کرچک باید پس از فرآوری‌های صنعتی و حذف کامل سم

ریسین صورت گیرد که معمولاً به شکل روغن کرچک است.

چه افرادی بهتر است استفاده کنند و چه افرادی نه؟

هیچ فردی نباید دانه کرچک خام را مصرف کند. این دانه حاوی سم مهلکی است که می‌ تواند منجر به عوارض جدی و حتی مرگ شود. تمامی فواید و کاربردهای کرچک مربوط به

فرآورده‌ های ایمن و تصفیه شده آن، به ویژه روغن کرچک است.

نکات نگهداری و ماندگاری:

دانه‌ های کرچک خام باید با احتیاط بسیار زیاد نگهداری شوند، به خصوص دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی. آنها را باید در مکانی امن و دربسته قرار داد تا از هرگونه

تماس تصادفی یا بلعیدن جلوگیری شود. در مورد ماندگاری، اگرچه خود دانه ممکن است برای مدت طولانی ماندگار باشد، اما به دلیل سمیت ذاتی، نحوه نگهداری آن بیشتر حول

محور ایمنی می‌ چرخد.

پیشنهاد استفاده یا ترکیب با گیاهان دیگر:

به دلیل سمی بودن دانه کرچک خام، هیچ پیشنهاد مستقیمی برای استفاده یا ترکیب آن با گیاهان دیگر وجود ندارد. تمام توصیه‌ های کاربردی در مورد کرچک، به محصولات فرآوری

شده آن، عمدتاً روغن کرچک، برمی‌گردد که سم آن حذف شده است.

روش کاشت دانه کرچک :

به علت اینکه گیاه کرچک سریعا رشد می کند نباید خیلی زود کاشته شوند. بهترین زمان برای کاشت مستقیم بذر کرچک در زمین، اوایل خرداد است. اگر زودتر کاشته شوند ممکن

است گیاهان خیلی بلندی داشته باشید.

کرچک تقریبا در همه نوع خاک به جز خاک های سنگین رسی رشد کرده و محصول می دهد. خاک های بسیار حاصلخیز، سبب رشد بیش از حد شده و زمان لازم برای رشد و دوره

گلدهی را بسیار طولانی می کند.

در پاییز خاک به عمق 25 تا 30 سانتیمتر شخم زده شده و کودهای دامی و شیمیایی مورد نیاز به خاک اضافه می شود. پس از دیسک زدن زمین، بذور کرچک از اواسط اسفند

تا اواخر فروردین که خطر سرما از بین رفته است در زمین اصلی کاشته می شود.

برای کاشت کرچک فاصله بین ردیف ها 90 الی 120 سانتیمتر و فاصله بوته ها روی ردیف 40 سانتیمتر در نظر گرفته می شود. در کرچک های یکساله و پاکوتاه فاصله ردیف ها

60 سانتیمتر در نظر گرفته می شود.

عمق کاشت با توجه به خاک محل کاشت 2/5 تا 5 سانتیمتر در نظر گرفته می شود. میزان بذر مصرفی برای هر هکتار 15 الی 30 کیلوگرم می باشد.