دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی
کافور
کافور
کافور یک ماده مومی، جامد و سفید رنگ با بوی قوی و معطر است که از چوب درخت کافور استخراج می شود. این ماده در دمای اتاق تصعید می شود، یعنی مستقیماً از حالت
جامد به گاز تبدیل می شود. کافور هم به صورت طبیعی از درخت کافور، که بومی آسیا، به ویژه چین، ژاپن و تایوان است، به دست می آید و هم می تواند به صورت مصنوعی از
روغن تربانتین تولید شود. در گذشته، کافور بیشتر از درخت کافور استخراج می شد، اما امروزه بخش زیادی از آن به صورت سنتزی تولید می شود.
درخت کافور درختى است بزرگ داراى تنه صاف و تاج بزرگ. از کلیه اعضاى درخت از جمله چوب تنه، شاخه ها، برگ و…کافور گرفته مى شود، البته در پوست آن بیشتر است.
درخت شبیه درخت زیرفون است. درخت کافور در مناطق گرم شرقى آسیا در جنگل هاى هندوستان، در چین، در جزیره فورموز معروف به ماچین، در ژاپن، جاوه و سوماترا
انتشار دارد و در مناطق دیگرى کاشته مى شود. طبع آن سرد و خشک است.
برای استخراج کافور طبیعی، چوب درخت را بخارپز می کنند و سپس کافور خالص را از طریق تقطیر بخار جدا می کنند. کافور سنتزی نیز از مواد شیمیایی مانند
آلفا پاینن (یکی از اجزای اصلی روغن تربانتین) تولید می شود.
خواص و فواید اصلی آن:
کافور به دلیل خواص دارویی، ضد عفونی کننده و حشره کش خود، کاربردهای فراوانی دارد. مهمترین خواص و فواید آن عبارتند از:
- ضد درد و ضد التهاب موضعی: کافور یک ضد درد موضعی قوی است. وقتی روی پوست مالیده می شود، باعث احساس خنکی و سپس گرما می شود و در نتیجه درد را تسکین می دهد. این خاصیت آن را برای دردهای عضلانی و مفصلی، پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن، آرتروز، درد کمر و گردن، کاهش التهاب و تورم، کاهش درد ناشی از نیش حشرات، درد عصبی مفید و موثر کرده است.
- ضد احتقان و باز کننده مجاری تنفسی: بخارات کافور برای تسکین احتقان بینی و سرفه مفید است. (تسکین سرفه و گلو درد، بهبود تنفس در سرما خوردگی و آنفولانزا، باز کردن گرفتگی بینی)
- ضد خارش و ضد گزش حشرات: کافور به دلیل خواص خنک کنندگی و بیحس کنندگی ملایم، خارش را کاهش می دهد و می تواند حشرات را دفع کند.
- کاهش خارش ناشی از اگزما، پسوریازیس و سایر تحریکات پوستی
- ضد قارچ و ضد میکروب: کافور دارای خواص ضد قارچی و ضد باکتریایی است که در درمان برخی عفونت های پوستی مفید است.
- درمان قارچ ناخن (اونیکومایکوزیس)
- بهبود عفونت های پوستی باکتریایی
خواص دیگر (در موارد خاص و با احتیاط بسیار):
- کاهش میل جنسی: در گذشته از آن به عنوان یک ماده کاهش دهنده میل جنسی استفاده میشد، اما به دلیل سمیت و عوارض جانبی، این کاربرد دیگر توصیه نمی شود.
- حفظ اجساد (مومیایی کردن): به دلیل خواص ضد میکروبی و خشک کننده.
- دفع بید و حشرات: در گذشته برای نگهداری لباسها از بید و سایر حشرات استفاده می شد
طریقه مصرف:
کافور تقریباً همیشه به صورت موضعی (روی پوست) یا از طریق استنشاق بخارات آن مصرف می شود. مصرف خوراکی کافور بسیار خطرناک و سمی است و به هیچ عنوان توصیه نمی شود، مگر با تجویز پزشک.
کرم ها و پمادهای موضعی:
*کافور به عنوان ماده فعال در پمادهای ضد درد، مرهمهای سینه برای سرما خوردگی (مانند ویکس)، و لوسیونهای خنک کننده پوست یافت می شود. معمولاً روزی 2 تا 3 بار روی ناحیه مورد نظر ماساژ داده می شود.
نکته: هرگز کافور را روی پوست آسیب دیده، زخم های باز یا سوختگی ها نمالید.
بخور و استنشاق:
* برای تسکین گرفتگی بینی و سرفه، مقداری پماد حاوی کافور را روی سینه و گلو بمالید.
* چند قطره روغن کافور (که برای بخور مناسب است) را در دستگاه بخور یا آب داغ ریخته و بخارات آن را استنشاق کنید. (فقط برای مصارف خارجی و استنشاق).
درمان قارچ ناخن:
مقداری کافور را روی ناخن آسیب دیده مالیده و اجازه دهید جذب شود.
چه افرادی بهتر است استفاده کنند چه افرادی نه؟
افرادی که بهتر است از کافور استفاده کنند (فقط موضعی و با احتیاط):
- * افرادی که دچار دردهای عضلانی، مفصلی یا روماتیسمی هستند.
- * افراد مبتلا به سرما خوردگی، گرفتگی بینی و سرفه (با استفاده از پمادهای سینه).
- * افرادی که از خارش های پوستی رنج می برند.
- * افرادی که دچار قارچ ناخن هستند.
افرادی که بهتر است از کافور استفاده نکنند یا با احتیاط شدید مصرف کنند:
- * زنان باردار و شیرده: مصرف کافور در این دوران به دلیل احتمال جذب پوستی و آسیب به جنین یا نوزاد ممنوع است.
- * نوزادان و کودکان خردسال: مصرف کافور به صورت موضعی یا استنشاقی در این گروه سنی بسیار خطرناک است و می تواند منجر به تشنج، کما و حتی مرگ شود. هرگز از محصولات حاوی کافور برای کودکان زیر 2 سال استفاده نکنید و برای کودکان بزرگتر نیز فقط با مشورت پزشک.
- * افراد مبتلا به صرع یا سابقه تشنج: کافور می تواند باعث تشنج شود.
- * افراد دارای آسم یا بیماری های تنفسی شدید: بخارات کافور می تواند باعث تحریک مجاری تنفسی و بدتر شدن علائم شود.
- * افراد دارای پوست حساس یا آسیب دیده: کافور می تواند باعث تحریک، قرمزی و سوزش شود.
- * مصرف خوراکی: به هیچ عنوان مصرف خوراکی کافور مجاز نیست. حتی مقادیر کم آن می تواند سمی و کشنده باشد. علائم مسمومیت شامل حالت تهوع، استفراغ، دل درد، سردرگمی، تشنج و کما است.
نکات نگهداری و ماندگاری:
- * مکان نگهداری: کافور باید در مکانی خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود.
- * ظروف مناسب: در ظروف دربسته و غیرقابل نفوذ به هوا نگهداری شود. کافور به راحتی تصعید می شود، بنابراین درب ظرف باید محکم بسته شود.
- * دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی: به دلیل سمیت بالا، آن را در مکانی دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی نگهداری کنید.
- * دور از منابع حرارت و شعله: کافور قابل اشتعال است.
- * ماندگاری: کافور خشک و خالص اگر به درستی نگهداری شود، ماندگاری بسیار طولانی دارد. محصولات حاوی کافور (پمادها، کرم ها) دارای تاریخ انقضا هستند که باید رعایت شود.
پیشنهاد استفاده یا ترکیب با گیاهان دیگه؟
کافور معمولاً در محصولات آماده به بازار عرضه میشود و کمتر به صورت خالص در منزل با گیاهان دیگر ترکیب میشود، مگر اینکه توسط متخصصین فرمولاسیون شود. اما در برخی محصولات موضعی، ممکن است با ترکیبات زیر همراه باشد:
- * منتول: اغلب در پمادهای ضد درد و ضد احتقان سینه با کافور ترکیب می شود تا حس خنکی و تسکین درد را افزایش دهد.
- * اکالیپتوس: در محصولات تنفسی، روغن اکالیپتوس نیز برای باز کردن مجاری تنفسی و تسکین سرفه به کافور اضافه می شود.
- * روغن های حامل: برای رقیق کردن کافور و کاربرد موضعی، از روغن های حامل مانند روغن نارگیل، روغن بادام یا روغن زیتون استفاده می شود.
- * فلفل قرمز: در برخی پمادهای ضد درد، کافور با کپسایسین (ماده فعال فلفل) ترکیب می شود تا حس گرمی و تسکین درد را فراهم کند.
تذکر بسیار مهم: با توجه به سمیت بالای کافور در صورت مصرف خوراکی و خطرات آن برای نوزادان و کودکان، هرگونه مصرف آن باید با احتیاط فراوان و فقط به صورت موضعی و طبق دستورالعمل های محصولات مجاز و یا با مشورت پزشک یا داروساز انجام شود. هرگز از کافور به صورت خالص یا به شکلی که برای مصرف داخلی تهیه نشده، استفاده نکنید.
خواص کافور در یک نگاه :
خاصیت ضد عفونی کنندگی، بی حس کنندگی، ضد التهابی، تحریک کنندگی، ضد روماتیسمی، آنتی نورالژی، آنتی اسپاسمودیک و آرامبخشی دارد.
ابن سینا معتقد است اگر آن را با صندل و گلاب مخلوط کنند و ببویند شهوت جنسی را قطع می کند. این ماده خوشبو در غسل و کفن نمودن میت کاربرد دارد.
دستهبندی: گیاهان داروئی خوراکی